آموزش تاریخ

حزب اراده ملی

سید ضیاءالدین طباطبایی در شهریور 1322 به ایران بازگشت وحزب وطن را تشکیل داد وبعد از پنج ماه نام آنرا به« حزب اراده ملی » تغییر داد. وی روزنامه قدیمی رعد را با نام جدید رعد امروز منتشر کرد. از جمله برنامه های این حزب لغو قوانین مغایربا روح مشروطیت تشکیل شوراهای ایالتی مطابق قانون اساسی ،ایجاد کمیته های عشایری در وزارت کشور، توزیع زمین های دولتی در بین دهقانان ،تشکیل ارتش داوطلب بود.

حزب دمکرات ایران

قوام السلطنه در تیر سال 1325 تشکیل« حزب دمکرات ایران» را اعلام کرد. او برای تشکیل این حزب دو دلیل متناقض داشت. از یک سو از این حزب برای شکست نامزدهای سلطنت طلب و طرفدار انگلستان درانتخابات مجلس پانزدهم استفاده می کرد و ازسوی دبگر امیدوار بود که به عنوان ابزاری برای بسیج اصلاح گران غیرکمونیست ودرنتیجه برقراری توازن در برابر حزب توده استفاده نماید. وی با انتخاب عنوان دمکرات می خواست این حزب را رقیب فرقه دمکرات آذربایجان نشان دهد. حزب دمکرات ایران دربرنامه های خود خواستار اصلاحات گسترده ی اقتصادی ،اجتماعی واداری بود. همچنین وعده تجدید نظر در نیروهای امنیتی کشور ما نند ارتش و ژاندرمری ،توزیع زمین های دولتی ،اعطای حق رای به زنان، تشکیل انجمن های ایا لتی مقرر در قانون اساسی ، رفع مشکل بیکاری ازدیگر برنامه های این حزب بود.اعضای این حزب از دو گروه زمبن داران اشرافی  ضد انگلیسی وروشنفکران تندروی غیر توده ای تشکیل می دادند. این حزب به دلیل تناقض درون حزبی به سرعت از هم پاشید.

حزب سومکا

محمدرضاشاه دراین دوران برای تحکیم موقعیت خود وتمرکزقدرت دردست خود دست به تشکیل احزاب ودسته جات شبه نظامی زد. افراطی ترین گروه ناسیونالیستی این دوران « حزب سوسیالیست ملی کارگران ایران» سومکا بود.حزب سومکا که هزینه آن را محمدرضاشاه تامین می کرد، توسط داوود منشی زاده راه انداخته شد.اعضاء این حزب بیشتراز جوانان زیر20 سال تشکیل شده بود. این حزب گروه کوچک اما بسیار خشنی بودند که متشکل از نازی های ایران بودند. اعضاء این حزب اونیفورم سیاه برتن می کردند که برآستین آن علامت صلیب شکسته نقش شده بود.هدف آنها مبارزه با مخالفین محمدرضاشاه بود وبرای مبارزات خیابانی وحمله به مخالفین چماق مخصوص دسته کوتاه دراختیار داشتند. این گروه اگرچه ازنظر انضباط ،فرم لباس وحتی علامت حزب شبیه نازی های آلمان بودند ولی ارتباط سیاسی با نازی ها نداشتند . پس ازکودتا 28 مرداد حزب سومکا به تدریج از هم پاشید.

حزب آریا

دومین حزب دولتی ایران که پس از حزب سومکا با افکار ناسیونالیستی تشکیل شد، حزب« آریا» بود.مبتکر این حزب سرلشکرحسن ارفع بود. این حزب یک شاخه نظامی داشت.فعالیت های این حزب بیشتر نظامی بود.هدف این حزب دراختیار گرفتن مشاغل حساس نظامی وغیر نظامی بود.از جمله فعالیت های بارز این حزب می توان حمله به دفاتر ومراکز حزب توده ونقش آن در کودتا 28 مرداد به کمک سازمان های اطلاعات انگلیس وآمریکا اشاره کرد. اعضاءشاخه نظامی حزب آریا  همه طرفدار انگلستان بودند. یکی از اصول اساسی این حزب ضد کمونیست بودن شدید آن بود.

منابع و مآخذ:

1-   یرواند آبراهامیان، ایران بین دوانقلاب،ترجمه : احمد گل محمدی،محمدابراهیم فتاحی

2-   حسین فردوست، ظهور وسقوط سلطنت پهلوی،جلد اول

3-   جامی ، گذشته چراغ راه آینده

4-   بهروزطیرانی ،اسناداحزاب سیاسی ایران،جلد اول

5-   دکتر محمد علی همایون کاتوزیان، مصدق ومبارزه برای قدرت در ایران،ترجمه: فرزانه طاهری

                                                                    تهیه کننده:نجمی پور